कोलेजनचे विविध प्रकार आणि ते कसे वापरावे

मानवी शरीरात, कोलेजन हे आपल्या शरीरातील हृदयाइतकेच महत्त्वाचे असते. ते आपल्याला तरुण आणि निरोगी ठेवण्यास मदत करते. आपण जन्माला येतो तेव्हा कोलेजनची जास्तीत जास्त मात्रा असते, परंतु जसजसे आपण वयस्कर होतो तसतसे कोलेजनची कमतरता निर्माण होते आणि आपण वृद्ध होतो. तथापि, कोलेजन सप्लिमेंट्स घेतल्याने वृद्धत्व कमी करता येते. परंतु येथे समस्या अशी आहे की आपल्या शरीरात २८ प्रकारचे कोलेजन असते आणि कोणत्या प्रकारचे कोलेजन काय करते हे समजून घेणे खूप आवश्यक आहे जेणेकरून आपण दुसऱ्या प्रकारचे कोलेजन जास्त प्रमाणात घेऊ नये. तर, स्वतःला तरुण आणि निरोगी ठेवण्यासाठी वाचा.

आकृती क्रमांक १-कोलेजनचे प्रकार

➔ चेकलिस्ट

१. कोलेजन म्हणजे काय?
२. शरीरात कोलेजन कसे कार्य करते?
३. कोलेजनचे प्रकार: वेगवेगळे प्रकार कोणते आहेत?

१) कोलेजन म्हणजे काय?

"जसे आपले केस नैसर्गिकरित्या वाढतात, तसेच कोलेजन हे एक प्रथिन आहे जे आपले शरीर नियमितपणे बनवते."

आकृती क्रमांक २-कोलेजन म्हणजे काय

हे लक्षात घेणे आश्चर्यकारक आहे की मानवी शरीरात, सुमारे ३०% प्रथिनांचे प्रमाण कोलेजनमध्ये असते आणि संपूर्ण शरीराच्या वस्तुमानाच्या तुलनेत, प्रथिने १४ ते १६% असतात. कोलेजन पृथ्वीवरील हवेप्रमाणेच सर्वत्र आढळते; उदाहरणार्थ, तुम्हाला ते अवयवांमध्ये, आतड्यांमध्ये, हाडांमध्ये, त्वचेमध्ये आणि मानवी शरीराच्या इतर प्रत्येक भागात आढळू शकते.

२) कोलेजन शरीरात काय करते?

आपल्या शरीरात कोलेजनची भूमिका खालीलप्रमाणे आहे:

आकृती क्रमांक ३ शरीरात कोलेजनची भूमिका काय आहे.

✓ त्वचेच्या आत - मऊ, लवचिक, मजबूत आणि सुरकुत्या कमी ठेवते.

✓ अवयव आणि आतड्यांवरील वरचा थर - संरक्षणात्मक थर म्हणून काम करतो.

✓ हाडांच्या आत - हाडांच्या निर्मितीस मदत करते, घनता वाढवते आणि ऑस्टियोपोरोसिस मंदावते.

✓ सांध्यांमध्ये - जेव्हा ते जोड बिंदू आणि शॉक शोषक म्हणून काम करतात तेव्हा त्यांच्या निर्मितीस मदत करते.

✓ नखे - कोलेजन केराटिन बनवते, जे नंतर नखे बनवते. म्हणून, कोलेजन नखांच्या वाढीसाठी आणि आरोग्यासाठी जबाबदार आहे.

✓ केस - केसांमधील प्राथमिक प्रथिने, केराटिन, कोलेजनच्या एका विशिष्ट अमीनो आम्लापासून येते, म्हणून मुळात, कोलेजन केस बनवते. शिवाय, त्वचेचा थर, ज्यामध्ये केसांचे कूप (मुळे) असतात, तो प्रामुख्याने कोलेजनपासून बनलेला असतो.

✓ रक्तवाहिन्या - कोलेजन तंतू रक्तवाहिन्यांच्या आतील थराखाली जाळ्याच्या स्वरूपात असतात. शिवाय, ते संरचनात्मक आधार देतात आणि दुखापतीदरम्यान, ते उपचार करणाऱ्या घटकांसाठी चुंबक म्हणून काम करतात आणि दुरुस्तीस मदत करतात.

✓ स्नायूंच्या पट्ट्यांमध्ये - स्नायूंना चिकटवण्याचे काम करतात, त्यांना एकत्र बांधून ठेवतात आणि ऊतींना लवचिकता प्रदान करतात. ते स्नायूंपासून सांगाड्यात (हाडे, कंडरा, अस्थिबंधन) आकुंचनशील शक्ती प्रसारित करण्यासाठी एक माध्यम म्हणून देखील कार्य करतात.

३) कोलेजनचे वेगवेगळे प्रकार कोणते आहेत?

आकृती क्रमांक ४-कोलेजनचे वेगवेगळे प्रकार कोणते आहेत

शास्त्रज्ञांनी २८ पेक्षा जास्त प्रकारचे कोलेजन शोधून काढले आहेत आणि त्यांचे वर्गीकरण त्यांच्या बांधकाम साहित्य, संरचनात्मक व्यवस्था आणि ते करत असलेल्या कार्यांवर आधारित केले आहे.

या २८ प्रकारांपैकी, ५ कोलेजेन आहेत ज्यांचा सर्वात जास्त परिणाम होतो, जसे की;

अ) कोलेजन प्रकार I (सर्वात मुबलक)

ब) कोलेजन प्रकार II

c) कोलेजन प्रकार III (सर्वात मुबलक)

ड) कोलेजन प्रकार V

e) कोलेजन प्रकार X

अ) प्रकार I कोलेजन आणि त्याचे उपयोग

"टाइप I कोलेजन हे एक लांब, तिहेरी-हेलिकल प्रथिने आहे आणि ते तीन अमीनो आम्लांपासून बनलेले आहे: ग्लाइसिन, प्रोलाइन आणि हायड्रॉक्सीप्रोलाइन. ग्लाइसिन अवशेष ट्रिपल हेलिक्सचा गाभा बनवतात, तर प्रोलाइन आणि हायड्रॉक्सीप्रोलाइन अवशेष लवचिकता आणि ताकद प्रदान करतात."

नामकरण श्रेणीतील पहिल्या स्थानावरून तुम्ही टाइप १ कोलेजनचे महत्त्व अंदाज लावू शकता कारण त्यात मानवी शरीरातील सर्व कोलेजनपैकी ९०% कोलेजन असते, विशेषतः त्वचा, हाडे आणि संयोजी ऊतींमध्ये (कंडरा, अस्थिबंधन, उपास्थि).

➔ प्रकार I कोलेजनचे उपयोग

प्रकार I कोलेजन त्वचा आणि हाडांमध्ये मुबलक प्रमाणात असल्याने, त्याचे मुख्य कार्य त्वचा तरुण ठेवणे आणि हाडांची ताकद राखणे हे आहे याचा अंदाज तुम्ही लावू शकता - ज्याची माहिती खाली दिली आहे;

✓ त्वचेचे आरोग्य: जर तुमच्या त्वचेवर सुरकुत्या, लठ्ठपणा किंवा खडबडीतपणा असेल तर त्याची मुख्य समस्या म्हणजे टाइप I कोलेजनची कमतरता.

✓ स्नायूंचे आकुंचन: स्नायूंच्या आकुंचनासाठी टाइप I कोलेजन देखील महत्त्वाचे आहे. ते स्नायू तंतूंना जोडण्यास मदत करते आणि त्यांना आकुंचन पावण्यास आणि आराम करण्यास अनुमती देते.

✓ रक्तवाहिन्या तयार करणे: रक्तवाहिन्या तयार करण्यासाठी टाइप I कोलेजन देखील महत्वाचे आहे. ते रक्तवाहिन्यांच्या भिंती तयार करण्यास मदत करते आणि त्यांना मजबूत आणि निरोगी ठेवते.

✓ जखम भरणे: जखम भरण्यासाठी टाइप I कोलेजन देखील महत्त्वाचे आहे. ते जखमेवर खवले तयार करण्यास मदत करते आणि नवीन ऊतींच्या वाढीसाठी एक चौकट प्रदान करते.

✓ कूर्चा दुरुस्ती: मानवी शरीरातील सांधे कूर्चा नावाच्या एका लवचिक पदार्थापासून बनलेले असतात आणि हे कूर्चा प्रामुख्याने टाइप I कोलेजनपासून बनलेले असते. कूर्चा दोन हाडांमधील शॉक शोषक आणि घर्षण कमी करणारे बिंदू म्हणून काम करते.

✓ हाडांची निर्मिती: हाडांशिवाय, आपण जमिनीवर पडलेल्या कापडाच्या एका लांब तुकड्यासारखे असतो. आपले शरीर बहुतेकदा टाइप I कोलेजनपासून हाडे तयार करते. म्हणून, अधिक टाइप I कोलेजन म्हणजे हाडांचे उत्पादन चांगले, जलद बरे होणे आणि हाडांची रचना मजबूत होणे.

ब) प्रकार II कोलेजन आणि त्याचे उपयोग

"टाइप II कोलेजन हे अमिनो आम्लांच्या तीन लांब साखळ्यांनी बनलेले असते जे एकमेकांत गुंफून ट्रिपल हेलिक्स तयार करतात. ट्रिपल हेलिक्स टाइप II कोलेजनला ताकद आणि लवचिकता प्रदान करते."

हे सांध्याच्या कूर्चामध्ये सर्वात जास्त प्रमाणात आढळते आणि लवचिकता आणि लवचिकता प्रदान करण्यासाठी जबाबदार असते. प्रकार II कोलेजन पूरक सामान्यतः चिकन किंवा गोवंशाच्या कूर्चापासून बनवले जातात.

➔ प्रकार II कोलेजनचे उपयोग

✓ सांधे आरोग्य: प्रकार II कोलेजन हे कार्टिलेजमध्ये सर्वाधिक प्रमाणात आढळते, म्हणून त्याचे पूरक आहार घेतल्याने हाडे आणि सांधे जसे की ऑस्टियोआर्थरायटिस इत्यादी आजारांवर उपचार होण्यास मदत होते हे समजते. ते सांधेदुखीपासून आराम करण्यास देखील मदत करते आणि चांगल्या हालचालीसाठी सांध्यांमध्ये उशीपणा आणते.

✓ त्वचेचे आरोग्य: काही संशोधनातून असे दिसून आले आहे की टाइप II कोलेजन सप्लिमेंट्स सुरकुत्या आणि वयाचे डाग कमी करू शकतात आणि त्वचेची लवचिकता सुधारण्यास मदत करतात.

✓ आतड्यांचे आरोग्य: काही संशोधन अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की टाइप II कोलेजन सप्लिमेंट्स आतड्याच्या आतील/बाह्य पृष्ठभागाचे संरक्षण करण्यास आणि पोषक तत्वांचे पचन आणि शोषण सुधारण्यास मदत करू शकतात.

✓ रोगप्रतिकारक शक्तीचे कार्य: कधीकधी रोगप्रतिकारक शक्तीला रोगांशी लढण्यास मदत करण्यासाठी टाइप II कोलेजन सप्लिमेंट्स देखील वापरले जातात, ज्यामुळे रोगांपासून जलद बरे होताना दिसून येते.

क) प्रकार III कोलेजन आणि त्याचे उपयोग

"संरचनात्मकदृष्ट्या, टाइप III कोलेजन तीन समान अल्फा साखळ्यांपासून बनलेले असते, ज्यामुळे ते एक होमोट्रायमर बनते, टाइप I कोलेजनच्या विपरीत, ज्यामध्ये दोन अल्फा1 साखळ्या आणि एक अल्फा2 साखळी असते."

जेव्हा प्रकार III कोलेजनचा विचार केला जातो तेव्हा ते मानवी शरीरात दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात जास्त प्रमाणात आढळणारे कोलेजन श्रेणी आहे. ते आतडे, रक्तवाहिन्या, गर्भाशय, त्वचा आणि अवयवांच्या अस्तरांसारख्या विविध ऊतींमध्ये मोठ्या प्रमाणात वितरित केले जाते. मानवी शरीराच्या विविध भागांमधील डेटानुसार, ते प्रकार I ते प्रकार III कोलेजन प्रमाण 4:1 (त्वचा), 3:1 (अवयव) इत्यादी नोंदवले जाते.

या प्रकारचे कोलेजन, ज्याला फायब्रिलर म्हणून वर्गीकृत केले जाते, ते लांब, पातळ तंतू तयार करते जे ऊतींना ताकद आणि लवचिकता प्रदान करते. शिवाय, ते जखमा जलद बरे होण्यास देखील मदत करते. याव्यतिरिक्त, ते रक्तवाहिन्या आणि इतर अवयवांची रचना राखते, त्यांच्या योग्य कार्यास मदत करते.

➔ प्रकार II कोलेजनचे उपयोग

✓ सांधे आरोग्य: प्रकार III कोलेजन हाडे आणि कूर्चामध्ये मुबलक प्रमाणात नसते, परंतु ते उपस्थित असते आणि हाडांची ताकद आणि आरोग्य राखण्यासाठी इतर प्रकारच्या कूर्चाला आधार देण्यास मदत करते.

✓ त्वचेचे आरोग्य: टाइप III कोलेजन त्वचेमध्ये खूप मुबलक प्रमाणात असते, जसे की टाइप I कोलेजन, आणि ते त्वचेला बारीक रेषा टाळण्यास मदत करते, ज्या नंतर सुरकुत्या बनतात. शिवाय, टाइप III कोलेजन त्वचेला घट्ट ठेवण्यासाठी त्वचेखाली एक स्ट्रक्चरल नेटवर्क तयार करते, परंतु कोलेजन लवचिक असल्याने, त्वचा ताणता येते.

✓ केसांचे आरोग्य: टाईप III कोलेजन केसांच्या निर्मितीसाठी कच्चा माल पुरवते, त्यामुळे ते मुळात केसांची वाढ आणि ताकद वाढवते. शिवाय, टाईप III प्रथिने टाळूमध्ये देखील आढळतात जिथे केसांची मुळे असतात. थोडक्यात, टाईप III कोलेजन सप्लिमेंट्स घेतल्याने कमकुवत केस असलेल्या व्यक्तीला मदत होईल.

✓ जखमा भरून काढणे: प्रकार III हे स्नायू आणि अवयवांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात जास्त प्रमाणात आढळणारे कोलेजन प्रथिन आहे आणि तुम्हाला माहिती आहेच की, कोलेजन हे पेशी बरे करण्यासाठी एक नैसर्गिक चुंबक आहे; कोणत्याही दुखापतीच्या बाबतीत, कोलेजन नवीन ऊती लवकर तयार करण्यास मदत करते.

✓ रोगप्रतिकारक शक्ती: प्रकार III कोलेजन पांढऱ्या रक्त पेशींचे उत्पादन वाढवून रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यास मदत करू शकते. ऑटोइम्यून रोग आणि इतर रोगप्रतिकारक प्रणाली विकारांवर उपचार करण्यासाठी हे बहुतेकदा पूरक पदार्थांमध्ये वापरले जाते.

ड) प्रकार व्ही कोलेजन आणि त्याचे उपयोग

"या कोलेजन प्रकाराला फायब्रिलर म्हणून वर्गीकृत केले आहे, जे लांब, केबलसारख्या तंतूंमध्ये विणले जाते जे ऊतींना ताकद आणि लवचिकता देते - ते प्रकार I आणि प्रकार III कोलेजनसह कार्य करते, ऊती आणि अवयवांसाठी मचान तयार करते."

टाईप व्ही कोलेजन हे पाच प्रमुख कोलेजन प्रकारांइतके मुबलक प्रमाणात नाही, परंतु ते डोळ्यांचा कॉर्निया, त्वचा आणि केसांचे थर आणि प्लेसेंटल टिश्यू बनवणे यासारखी महत्त्वाची कार्ये करते. त्वचा, हाडे, रक्तवाहिन्या आणि प्लेसेंटा यासारख्या विविध ऊतींच्या बाह्य पेशीय मॅट्रिक्समध्ये कार्यरत, ते महत्त्वपूर्ण संरचनात्मक आधार प्रदान करते.

➔ प्रकार II कोलेजनचे उपयोग

✓ केस आणि नखे: हे केस आणि नखांचे आरोग्य आणि मजबूती राखते.

✓ डोळ्यांचे आरोग्य: हा कॉर्नियाचा एक महत्त्वाचा घटक आहे, जो डोळ्याचा आकार आणि स्पष्टता राखण्यास हातभार लावतो.

✓ त्वचेची लवचिकता: टाइप व्ही कोलेजन त्वचेचे आरोग्य टिकवून ठेवण्यास मदत करते, तिची ताकद आणि लवचिकता वाढवते.

✓ रक्तवाहिन्या: प्रकार V कोलेजन रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींची रचना तयार करतो, ज्यामुळे त्यांची स्थिरता आणि योग्य कार्य होते.

✓ ऊतींची निर्मिती: प्रकार V कोलेजन इतर कोलेजन प्रकारांना विविध ऊती आणि अवयवांच्या थरांच्या निर्मितीमध्ये मदत करतो, त्यामुळे त्यांच्या निरोगी वाढीस मदत होते.

e) प्रकार X कोलेजन आणि त्याचे उपयोग

"टाइप एक्स कोलेजनमध्ये कोलेजनचे एक लहान ट्रिपल हेलिक्स असते जे दोन नॉन-कोलेजनस डोमेन, NC2 आणि NC1 द्वारे जोडलेले असते."

हे कॅल्शियम सारख्या आवश्यक खनिजांना कोलेजन तंतूंशी बांधण्यास मदत करते, ज्यामुळे हाडांची ताकद वाढते - असे केल्याने, ते आपल्या सांगाड्याच्या प्रणालीच्या मजबूतीत योगदान देते.

इतर कोलेजन प्रकारांप्रमाणे, ते लांब तंतू तयार करत नाही तर लहान तंतूंचे जाळे तयार करते. हे वेगळे जाळे वाढीच्या प्लेटला आणि सांध्यासंबंधी कूर्चाच्या कॅल्सिफाइड क्षेत्राला ताकद आणि लवचिकता प्रदान करते.

➔ प्रकार II कोलेजनचे उपयोग

टाइप एक्स कोलेजनचे काही उपयोग खालीलप्रमाणे आहेत;

✓ विशेष भूमिका: जरी ते कमी प्रमाणात आढळते, तरी सांगाड्याच्या विकासात त्याचे वेगळे कार्य त्याचे महत्त्व अधोरेखित करते.

✓ संक्रमण चिन्हक: हाडांच्या विकासादरम्यान टाइप X कोलेजन मार्कर म्हणून काम करते, जे कार्टिलेजपासून घन हाडामध्ये होणारे स्थलांतर दर्शवते.

✓ ग्रोथ प्लेट इंडिकेटर: ग्रोथ प्लेट्समध्ये त्याची उपस्थिती रेखांशाच्या हाडांच्या वाढीला आधार देणाऱ्या महत्त्वपूर्ण परिवर्तनाचे संकेत देते.

✓ वाढ सुविधा: या संक्रमणास मदत करून, टाइप एक्स कोलेजन हाडांची लांबी आणि ताकद दोन्ही वाढवते, जे मजबूत हाडांच्या आरोग्यासाठी आणि संरचनात्मक अखंडतेसाठी आवश्यक आहे.

➔ निष्कर्ष

जगभरातील कोलेजन उत्पादक विशिष्ट प्रकारचे कोलेजन तयार करण्यावर लक्ष केंद्रित करणारे विशेष पूरक पदार्थ बनवतात, जसे की टाइप I किंवा टाइप II आणि इतर. तथापि, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की काही गोवंशीय कोलेजन उत्पादक आहेत, काही डुक्कर आहेत, तर काही मिश्र प्राण्यांचे भाग वापरतात - जे गुणवत्तेत आणि काही संस्कृतींसाठी समस्या असू शकते (डुक्कर कोलेजन इस्लाममध्ये हराम आहे).

तथापि, यासिनमध्ये आम्ही सर्व प्रकारच्या प्राण्यांपासून कोलेजन तयार करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो परंतु ग्राहकांना त्यांच्या मागणीनुसार ते मिळेल याची खात्री करण्यासाठी विशिष्ट कंटेनरमध्ये. म्हणून, जर तुम्ही प्रथिने पुरवठादार किंवा कोलेजन पावडर पुरवठादार असाल, तर आम्ही तुम्हाला आमच्याकडून १००% प्रामाणिक उत्पादने मिळतील याची खात्री करू शकतो.